کد خبر : 204594
تاریخ انتشار : 21 اسفند 1395 14:29
تعداد مشاهدات : 241

مهارت تصمیم گیری

توانایی تصمیم گیری در کودک، موجب پرورش استقلال و توانایی مقابله او با مشکلات می شود.


مهارت تصمیم گیری درست، توانایی بسیار مهمی است که در تمام مراحل زندگی انسان کاربرد دارد. بهترین زمان برای تمرین و یادگیری این مهارت مهم، دوران کودکی است، یعنی درست زمانی که هنوز اتخاذ تصمیمات اشتباه، هزینه های زیادی را برای کودک به همراه نمی آورد.

به زبان ساده، وقتی ما در شرایط انتخاب قرار گرفته و بخواهیم از بین دو یا چند گزینه مختلف، یکی را برگزینیم، در حال تصمیم گیری هستیم. این تعریف ساده از تصمیم گیری نشان می دهد که همه ما در تمام مراحل زندگی خود در حال تصمیم گیری و انتخاب کردن هستیم. تصمیمات ما می توانند بسیار ساده باشند، مثل انتخاب نوع لباس و پوشش برای رفتن به گردش؛ و یا بسیار پیچیده و مهم، مثل این که چه زمانی ازدواج کنیم و یا تصمیم به بچه دار شدن بگیریم؟

 انتخاب گزینه درست از بین سایر گزینه ها نیازمند داشتن مهارت کافی در تصمیم گیری است. اگر در جایگاه والدین و یا در مقام یک مربی و معلم می خواهید فرزندان و دانش آموزانی داشته باشید که از توانایی اتخاذ تصمیمات درست و انتخاب بهترین گزینه در شرایط تصمیم گیری برخوردار باشند، می بایست این مهارت مهم را به آن ها آموزش داده و تا می توانید آن ها را در موقعیت ها و شرایط واقعی تصمیم گیری قرار دهید. برای دست یابی به این مهم گام های عملیاتی زیر را دنبال نمایید.

چه کنیم تا بچه ها این مهارت را بیاموزند؟

  • به آن ها اجازه دهیم خودشان برای برخی مسایل شان تصمیم بگیرند.
  • وقتی خودمان به عنوان والدین قصد داریم تصمیمی بگیریم، با دیگران مشورت کنیم تا کودکان مان نیز مشورت را یاد بگیرند.
  • وقتی تصمیمی را می گیریم مسئولیت آن را قبول کنیم و پیامدهای آن را بپذیریم.
  • دیگران را به خاطر تصمیمات خودمان سرزنش نکنیم.
  • تصمیم گیری های سالم کودک را، تشویق کنیم.
  • به کودکان توضیح دهیم که تصمیم ها خوب یا بد نیستند. بلکه ممکن است یک تصمیم جنبه های مثبت یا منفی داشته باشد. چیزی که مهم است، این است که قبل از تصمیم گیری کودک بتواند آگاهانه از نقاط مثبت و منفی تصمیمی که گرفته آگاهی پیدا کند و خودش را برای پیامدهای آن آماده کند.
  • وقتی حق انتخابی وجود ندارد چرایی آن را برای کودک توضیح دهید. در برخی موقعیت ها نظیر حفظ ایمنی کودک و یا برنامه های زمان بندی شده، حق تصمیم گیری وجود ندارد. رعایت مقررات در هنگام عبور از خیابان، عدم انجام اقدامات خطرناک نظیر شرکت در آتش بازی و ترک مدرسه در زمان مقرر نمونه ای از برنامه هایی است که جایی برای انتخاب و تصمیم گیری ندارد. به کودک توضیح دهید که چرا در این موقعیت ها حق انتخاب وجود ندارد و مردم باید از قوانین و برنامۀ زمانی معینی پیروی کنند. برای کودک روشن کنید که در این تصمیمات، اجزایی وجود دارد که او می تواند در مورد آن اجزا دست به انتخاب بزند و تصمیم گیری کند.
  • معمولاً بزرگترها به ویژه در فرهنگ ما به کودکانی که خود را درگیر تصمیم گیری می نمایند، برچسب « بچۀ پر رو» می زنند. آن ها به اشتباه تصور می کنند، بچۀ مودب، بچه ای است که اجازه دهد بزرگترهایش برایش تصمیم بگیرند. چنین طرز فکری صد درصد غلط است. البته بزرگترها می توانند پیشنهاد دهند یا به کودک برای تصمیم گیری کمک کنند ولی آن ها باید به کودک کمک کنندکه خودش بتواند مستقلاً تصمیم بگیرد. مادر و پدرها باید کمی نگران فرزندانی باشند که حتی توانایی ندارند در رستوران غذای مورد علاقه شان را انتخاب کنند و یا نمی دانند در کدام قسمت از ماشین بنشینند. بعضی از کودکان هستند که حتی نمی دانند باید با کدام مداد بنویسند و چه کتابی را بخوانند.
  • به بچه ها اجازه دهید خودشان تصمیم بگیرند. اگر نمی خواهید به آن ها آزادی تام بدهید، برایشان تعدادی گزینه مشخص کنید و از آن ها بخواهید از بین گزینه ها یکی را انتخاب کنند.
  • برخی والدین وقتی فرزندشان را در تصمیم گیری مردد می بینند، سعی می کنند خیلی زود به کمک او بروند. مثلاً ممکن است پدری بخواهد برای فرزندش یک اسباب بازی بخرد و وقتی ببیند که بچه نمی تواند از بین دو اسباب بازی یکی را انتخاب کند، خیلی سریع به او بگوید «خب هر دو را می خریم». این کار نیز کار اشتباهی است، زیرا اولاً چنین اتفاقی در انتخاب های مهم زندگی هیچ گاه رخ نمی دهد و ثانیاً بچه ها باید یاد بگیرند که انتخاب یک موقعیت، مساوی از دست دادن فرصت دیگری است. بنابراین لازم است آن ها بدانند که گاهی ناگزیر به انتخاب هستند حتی اگر دو چیز را واقعاً بخواهند. در این موارد اگر والدین مدام به کمک آن ها بشتابند بچه ها هیچ گاه تصمیم گیری و انتخاب کردن را نخواهند آموخت.
  • شاید هل دادن کودک به سمت تصمیم گیری اندکی دشوار به نظر رسد، اما باید سعی کنید که او را وادار به این کار کنید. چند لباس مختلف را پیش روی او قرار دهید و سپس سعی کنید که او را ناخودآگاه به تصمیم گیری وادارید. او می تواند هر کدام از لباس ها را که نمی پسندد به ترتیب از دور خارج کند تا به هدف موردنظر دست پیدا کند یا می تواند ویژگی های لباس مورد علاقه اش را مطرح کند تا از این طریق سریعتر به نتیجه پایانی نزدیک شود.
  • اگر کودک شما تصمیم مخربی را گرفت، او را محدود نکنید. اجازه دهید با عواقب احتمالی آن روبرو شود. اگر تصمیم گرفت که با لباس مهمانی اش در باغچۀ خانه گل بازی کند، به او هشدار دهید که در صورت پاره یا کثیف شدن لباسش، دیگر لباس جدیدی برای آن جایگزین نخواهید کرد. به او بگویید: لباس مهمانی تو تا سال آینده همین است. حالا این انتخاب خودت است که آن را در بیاوری بعد بروی سراغ بازی یا این کار را نکنی.
  • اگر قرار است به کودک تان حق تصمیم گیری بدهید، وظیفۀ شما این است که او را هدایت و راهنمایی کنید تا بتواند دو سوی تصمیمی را که گرفته ببیند و ارزیابی کند. اما وقتی او تصمیمش را گرفت دیگر به هیچ وجه حق ندارید از او انتقاد کنید. اگر مکرراً از او ایراد بگیرید و کارهایش را به چشم یک منتقد نگاه کنید، مسلماً اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و شما نیز از هدف اصلی خودتان که همان ایجاد اطمینان در تصمیم گیری است، دور خواهید شد.
  • زیر بار بهانه جویی های بچه هایی که پس از گرفتن یک تصمیم و عملی کردن آن اظهار پشیمانی می کنند نروید. برای مثال اگر کودک شما پس از انتخاب و خرید یک لباس پشیمان شد، برای عودت یا تعویض لباس از او حمایت نکنید. بلکه باید به او بیاموزید که مسئولیت تصمیم غلطش را در انتخاب لباس بپذیرد و آن لباس را بپوشد.
  • درمورد تصمیم گیری های ساده مانند انتخاب لباس و کفش و... تصمیم گیری را به خود بچه ها واگذار کنید. به خصوص درمورد بچه هایی که زیاد تردید می کنند و نمی توانند تصمیم بگیرند.

تمرین هایی برای بچه ها

یک

برای یک مساله تفریحی مانند تعطیلات آخر هفته یا سفر ایام نوروز، به کودک چند گزینه بدهید و تصمیم گیری را بر عهدۀ او بگذارید (به طور مثال به او بگویید: ما می توانیم به شمال، مشهد یا اصفهان برویم. شمال دریا و طبیعت زیبایی دارد. مشهد حرم امام رضا دارد و اصفهان بناهای تاریخی. تو می توانی یکی را که دوست داری انتخاب کنی)

دو

بچه ها درمورد یکی از تصمیمات مهمی که گرفته اند، گزارش تهیه کنند.

سه

بزرگترها در مورد تصمیمات مهم زندگیشان (مثل ازدواج یا ادامه تحصیل) برای بچه ها تعریف کنند.

چهار

بچه ها در مورد شغلی که می خواهند در آینده انتخاب کنند مراحل تصمیم گیری را بررسی کنند.

پنج

برای بچه ها داستانی را طراحی می کنیم که در آن تصمیم گیری شخصیت ها در پایان داستان، سرنوشت آنها را تغییر می دهد و پایان های مختلف را روایت می کنیم یا به صورت نمایش عروسکی به اجرا در می آوریم.

شش

ماشین زمان: بچه ها خودشان را در ماشین زمان تصور کنند و در مورد بیست سال آینده شان هرچیزی را که می بینند بگویند و پیامدهای انتخاب های کنونی شان را بررسی کنند.

منابع:

فتي . ل ودیگران (1385) . راهنماي عملي برگزاري كارگاه هاي آموزش مهارت هاي زندگي: كتاب راهنماي مدرس. تهران: نشر دانژه.

آموزش مسئولیت به کودکان، نوشته هریس کلمر و رینولد بین


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
378
تعداد مراکز آموزشی
36
تعداد اعضای سایت
594
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12